શું તમે તમારા બાળકનો ઉછેર આવી રીતે કરો છો ?

જન્મયાં  પછી  પહેલા  વર્ષમાં  બાળકની  વૃદ્ધિ  અને  વિકાસની  ગતિ  વધુ  હોય  છેસામાન્ય  રીતે  બાળકના  જન્મ  પછી  તેનું  વજન  પહેલા  ચાર  મહિનામાં  બે  ગણી  વધે  છેજો  તેના  પહેલા  વર્ષગાંઠ  સુધીમાં  તેનું  વિકાસ  ત્રણ  ગણું  થાય  છે.

baby-india_2

આવી  આશ્ચર્યકારક  વૃદ્ધિ  માટે  પૌષ્ટિક  આહાર  તથા  જરૂરી  કેલેરીનું  મળવું  જરૂરી  છેપૌષ્ટિક  આહારની  સાથે  બાળક્ને  આનંદિત  વાતાવરણનું  હોવું  પણ  જરૂરી  છેબાળકનો  વિકાસ  યોગ્ય  રીતે  થાય  તે  માટે  પાણીવિટામિન્સપ્રોટીનખનિજચરબીયુક્ત  પદાર્થ  જેવા  કુલ  ૪૦  પૌષ્ટીક  ઘટકોનો  તેના  આહારમાં  સમાવેશ  થવો  જોઇએગર્ભનો  પૂરેપુરો  વિકાસ  થયા  પછી  જન્મેલા  બાળકના  શરીરમાં  (એક  દિવસકેટલૉક  સમય  પુરે  તેટલું  પોષક  હોય  છે  વિશેષ  કરીને  પાણીનો  પુરવઠો  હોય  છેબીજા  અને  ત્રીજા  દિવસથી  તમારા  બાળક્ને  પાણી  અને  પોષક  તત્ત્વોની  આવશ્યક્તા  હોય  છે.

જન્મથી  ચાર  મહિના  સુધી  :

===============

સ્તનપાન  અથવા  નુસખા

સ્તનપાન    બાળકનો  સર્વોત્તમ  આહાર  છેપંરતુ  આરોગ્યવિષય  કોઇ  તકલીફ  હોય  તેવા  અથવા  પહેંલાની  જેમ  પોતાના  કામે  બાહર  જવાની  શરૂઆત  કરનારા  તેઓ  પોતાના  બાળકને  સ્તનપાન  કરાવી  શક્તાં  નથીઆવા  સમયે  માતા  બાહય  દુધની  મદદ  લે  છે.

જે  માતા  બાળકને  પોતાનું  દૂધ  ધવરાવતી  હોય  તેને  દરોજ  વધારાના  ૫૦૦  ગ્રામ  કેલરીની  જરૂર  હોય  છે  સિવાય  ૪૦  મી.ગ્રાકેલ્શિયમ  તથા  ૨૦  ગ્રામ  પ્રોટીન  તેને  મળવા  જોઇએતે  માટે  તેના  આહારમાં  દૂધદૂધથી  પદાર્થો  ઇડુંમાંસ  તથા  બ્રેડ  જેમાં  પ્રોટીન  અને  વિટામિનયુક્ત  પદાર્થ  લેવા  જોઇએતેમજ  તે  જેટલા  પ્રમાણમાં  પાણી  પીશે  તેટલા  પ્રમાણમાં  તેને  દૂધ  આવશે.

સ્તનપાનના  ફાયદા

માતાનું  દૂધ  નવજાત  શિશું  માટે  આવશ્યક  એવા  સર્વ  પોષણયુક્ત  હોય  છે.

પહેલા  કેટલાક  અઠવાડિયામાં  બાળકની  રોગપ્રતિકારક  શક્તિ  ઓછી  હોય  છે  આવા  સમયે  માતાનું  દૂધ  બાળકને  સૂક્ષ્મ  જીવ-જંતુઓથી  સંરક્ષણ  કરે  છે.

બાળકને  માતાનું  દૂધ  ઘવડાવવાથી  તેને  પેટને  લગતાં  અથવા  જઠરને  સંબંધી  કોઇ  વિકાર  થતો  નથી.

સ્તનપાનથી  ગેરલાભ

આલ્કૉહોલકૉફીના  અથવા  ઔષધોમાંના  બીન  જરૂરી  એવા  ઘટકો  સ્તનપાન  દ્વારા  બાળકના  શરીરમાં  પ્રવેશવાથી  કેટલાક  દુષ્ટ  પરિણામો  થઈ  શકે  છે.  (તે  માટે  સ્તનપાનના  સમયકાળ  દરમ્યાન  કૉફીન  તથા  દારૂનું  સેવન  માતાએ  ઓછો  કરવો  જોઇએ  અથવા  ડૉક્ટરની  સલાહનુસાર  નશીલી  દવાઓ  લેવી  જોઇએ.)

ઘણીવખત  કામ  કરતી  વખતે  બાળકની  તરફ  ધ્યાન  આપવું  અશક્ય  હોય  છે  તો  તેના  મોંમા  દૂધની  બાટલી  આપવું  બીજા  કેટલાક  તુલનાની  દૃષ્ટિએ  સરળ  છે.

બાટલીનું  દૂધ’    કેટલાક  બાળકોમાં  ખરાબ  આદત  પડી  જાય  છેકેટલાક  બાળકો  મોંઢામાં  દૂધની  બાટલી  લઈને  સૂવે  છે  તો  કેટલાક  બાળકો  દૂધની  બાટલી  લીધા  વગર  તેમને  ઊંધ  આવતી  નથીતેના  પરિણામ  રૂપે  બાળકના  દાંત  જલ્દી  ખરાબ  થાય  છેકારણકે  દૂધમાં  નૈસર્ગિક  શાકર  હોય  છે  જેનું  આવરણ  દાંત  ઉપર  એકઠાં  થાય  છે  જેને  પરિણામે  દાંત  સડી  જાય  છે.

સ્તનપાનનો  સમય

દર  ત્રણ  કલાકે  બાળક્ને  દૂધની  જરૂરીયાત  હોય  છેપહેલા  કેટલાક  અઠવાડિયામાં  સ્તનપાનમાં  અનિયમિતતા  થાય  તો  પણ  બાળકને  ભૂખ  લાગે  છેપંરતુ  જેમ-જેમ  તેની  વૃદ્ધિ  થાય  છેતેમ-તેમ  તેની  ભૂખમાં  વધારો  થાય  તો  માતાએ  સ્તનપાનમાં  નિયમિતતા  જાળવવી  પડે  છે.

પાણી

મોટા  બાળકો  અને  પુખ્તવયના  લોકોની  જેમજ  નાના  બાળકમાં  દૂધની  જેટલી    પાણીની  જરૂરીયાત  હોય  છેપાણીના  લીધે  શરીરમાં  રહેલા  બીન  જરૂરી  પદાર્થો  પેશાબ  દ્વારા  બાહર  કાઢવામાં  મદદ  મળે  છે.

૧૮  પાઉન્ડ  વજન  સુધીના  બાળકને  તેના  એક  પાઉન્ડ  વજન  માટે  /  કપ  પાણી  લાગે  છેવજન  વધારે  હોય  તો  પાણી  ઓછું  લાગે  છેઉદા૧૨  પાઉન્ડ  વજનના  બાળકને  દિવસમાં  ચાર  કપ  પાણી  લાગે  છેએમાં  કેટલાક  દ્રવ્યની  ઉણપ  સ્તનપાન  દ્વારા  પુરી  કરવામાં  આવે  છેપંરતુ  ઉનાળામાં  આવા  દ્રવ્યની  બાળકને  વધુ  જરૂર  હોય  છે.

વિટામિન્સ  અને  ખનિજ  દ્રવ્યનો  પુરવઠો

સર્વસાધારણ  બાળક  માટે  માતાનું  દૂધ  તેમજ  કૃત્રિમ  પાવડરના  દૂધમાં  પુરતા  પ્રમાણમાં  વિટામિન્સ  અને  ખનિજ  હોય  છેજો  માતાના  દૂધમાં  અથવા  પાવડરના  દૂધમાં  વિટામિન  ’સી’  નું  પ્રમાણ  ઓછું  હોય  તો  પણ  તે  બાળકની  જરૂરીયાત  પુરી  કરે  એટલી  હોય  છેતો  પણ  માતાના  દુધમાં  વિટામિન્સ  તથા  ખનિજ  બાળક  દ્વારા  વધારે  શોષવામાં  આવે  છેબાળકની  વૃદ્ધિ  પૂર્ણ  થઈ  હોય  અને  માતા  પાસેથી  યોગ્ય  પોષણ  મળ્યું  હોય  તો  બાળકના  શરીરમાં    મહિના  પુરે  એટલો  લોહનો  જથ્થો  હોય  છે.

શૂળ

કેટલાક  બાળકો  સ્તનપાન  પછી  સતત  ડરતાં  હોય  છેકેટલાકને  ઉલટી  થાય  છે  આવું  શૂળને  લીધે  થાય  છેબાળકના  આહારમાં  અથવા  માતાના  આહારમાં  કેટલાક  બાધક  પદાર્થ  આવવાથી  દૂધ  દ્વારા  તે  બાળકના  પેટમાં  જઈ  તેનો  ત્રાસ  બાળકને  થાય  છેકેટલાક  બાળકમાં    ત્રાસ  વધારો  થતો  હોય  છે  આવા  સમયે  ગીત  ગાઇને  કે  તેનાથી  વાતો  કરીને  તેને  શાંત  કરવો  જોઇએ.

પ્રસન્નપ્રેમાળ  વાતાવરણ

નાના  બાળક્ને  સ્તનપાન  કરાવતી  વખતે  માતાના  ચેહરા  પર  ચિંતાના  હાવભાવ  જલ્દીથી  દેખાય  આવે  છેસ્તનપાન  વખતે  શકય  એટલો  વાતાવરણ  આનંદી  રાખવોકુટુંબના  હિતનો  નિર્ણય  પાલકોએ  સમયસર  લેવો  મહત્ત્વનો  હોય  છેબાળક્ને  ધવરાવવા  માટે  કેટલી  પણ  ઉતાવણ  કરી  હોય  તો  પણ  તે  સમયે  આજુ-બાજુનું  વાતાવરણ  આનંદી  રાખવુંસ્તનપાન  કરાવતી  વખતે  માતાએ  કોઇ  ગીત  ગણગણવુંઝુલાંવવું  અથવા  બાળક્થી  વાતો  કરીને  વાતાવરણને  આનંદીત  રાખવો  જોઇએ  પ્રેમાળ  સ્પર્શ  સિવાય  બાળકની  યોગ્ય  વૃદ્ધિવિકાસ  થઈ  શક્તું  નથી.

ધન  આહાર  આપતી  વખતે

ધન  આહાર  આપતી  વખતે  એવું  સૂચવવામાં  આવે  છે  કે  બાળક    થી    મહિનાનું  થાય  ત્યાં  સુધી  થોંભવુંત્યાં  સુધી  બાળક  ગર્દન  સંભાળી  શકે  અને  તેને  સીધીં  રાખી  ટૂટા  બેસીં  શકે  છેતેને  લીધે  ચમચી  દ્વારા  અપાતું  પદાર્થ  વ્યવસ્થિત  ગ્રહણ  કરી  શકે  છે  થી    મહિના  પછી  બાળકોને  ધન  પદાર્થમાંથી  મળતાં  પૌષ્ટિકતાની  ખુબ  જરૂરીયાત  હોય  છેતો  તેનું  વજન  બે  ગણું  વધતું  હોય  છે  તથા  આહારની  માત્રામાં  પણ  વધારો  થાય  છે.

ધન  પદાર્થ  કેવી  રીતે  આપવું?

=================

ધનપદાર્થનો  ખોરાક  બાળકને  ધીરે-ધીરે  આપવાની  શરૂઆત  કરવીશરૂઆતમાં  બે  થી  ત્રણ  ચમચી  આપવું.

એક  વખતે  એકજ  નવું  પદાર્થ  તેને  આપવું  બીજો  પદાર્થ  આપવાની  શરૂઆત  કરતાં  પહેલા  કેટલાક  દિવસ  પહેલો  પદાર્થ  આપવાની  આદત  પાડવીજેને  લીધે  તેને  ક્યાં  પદાર્થની  અઁલજી  તેને  થાય  છે  તે  ઓળખવામાં  સહેલું  પડે  છે.

ભાતના  પાણીથી  તેના  આહારની  શરૂઆત  કરવીબીજા  ધાન્યની  તુલનામાં  ભાત  ઓછો  અસર  કારક  હોવાને  લીધે  આહારતજ્ઞો  બાળકને  ભાત  ખવરાવવાનું  વધારે  આગ્રહ  કરી  લોહતત્ત્વયુકત  ભાત  આપવાનું  વધારે  જણાવતાં  હોય  છેભાતમાં  લોહતત્ત્વ  પ્રમાણે  કરેલીકાર્બોહાઇડ્રેડપ્રોટીન  તથા  ચરબીયુકત  પદાર્થનું  સમતોલપણું  જળવાય  છે.

બાળકને  પહેલી  વાર  ધન  આહારની  આપતી  વખતે  સ્પર્શનું  વધારે  મહત્ત્વ  છેધનપદાર્થ  આપતી  વખતે  બાળકને  વ્યવસ્થિત  રીતે  પકડીને  બેસો.

માયક્રોવ્હેવ  તથા  બાળકનો  અન્નપદાર્થ  :

=======================

બાળકનો  અન્નપદાર્થ  માયક્રોવ્હેવમાં  ગરમ  કરતી  વખતે  વિશેષ  કરીને  સાવધાની  રાખવી  જોઇએકારણ  કે  માયક્રોવ્હેવમાં(  સમાન  ઉષ્ણતાને  લીધેપદાર્થ  એક  સખું  ગરમ  થતું  નથીકોઇ  એક  ભાગ  વધારે  ગરમ  થઈ  શકે  છેબાળકને  ખવડાવતી  વખતે  કોઇ  એક  ચમચી  ગરમ  પદાર્થ  જઈ  શકે  છેજેને  લીધે  તેની  જીભ  દાઝી  શકે  છેજયો  બીજો  ચમચો  ઠંડા  પદાર્થનો  જઈ  શકે  છેદરેક  વખતે  બાળકને  અન્નપદાર્થ  ગરમ  કરીને  ખવડાવવાની  જરૂર  નથીતે  સામાન્ય  ઉષ્ણ  હોય  તો  પણ  ચાલે  છેજો  માયક્રોવ્હેવમાં  ગરમ  કરેલ  પદાર્થ  આપવું  હોયતો  સારી  રીતે  હલાવીને  ગરમ  કરવુંએટલે  તે  બઘી  બાજુએથી  એક  સરખું  ગરમ  થશેતો  પણ  તે  પદાર્થ  ખવડાવતી  વખતે  એક  વાર  ખાત્રી  કરીને  લો  અને  પછી    ખવડાવો.

શાકભાંજી  અને  ફળો  :

===========

બાળકના  આહારમાં  શાકભાજીં  અને  ફળોનો  સમાવેશ  સાતમાં  મહિનાથી  આપવું  તેમાંથી  બાળકને  વિટામિન  ’’  તથા  ’સી’  મળે  છેજો  તમારૂં  બાળક  કોઇ  વસ્તુ  ચાવતું  હોય  તો  તેને  ઘટટ  પદાર્થ  અથવા  ફળ  આપી  તેના  ચાવીને  ખાવાની  કૌશલ્યમાં  વધારો  કરોબાળક    થી    મહિનાનું  થયા  પછી  તેને  બાફેલા  બટાટાગાજરબીટફેળા  અથવા  બિસ્કીટ  જેવાં  થોડા  હળવાં  પણ  કઠણ  પદાર્થ  આપવામાં  કોઇ  નુકસાન  નથી  સમયે  બાળક્ને  દાંત  આવતાં  હોવાથી  તેને  આવા  પદાર્થ  આપવાથી  તે  પોતાની  ચાવવાની  ક્રિયા  વ્યવસ્થિત  રીતે  પૂર્ણ  કરી  શકે  છેવિકસતાં  બાળક  માટે  દૂધ

બીજા  પદાર્થ  આપવાની  શરૂઆત  કરી  હોય  તો  પણ  છઠઠા  મહિના  સુધી  માતાનું  અથવા  પાવડરનું  દુધ  એજ  બાળકનું  મુખ્ય  ખોરાક  હોય  છેસામન્યરીતે  દશ  થી  બાર  મહિનામાં  બાળકના  આહારમાં  ઇંડામાં  રહેલા  પીળા  ભાગનો  સમાવેશ  કરવોબાળક  એક  વર્ષનો  થાય  નહીં  ત્યાં  સુધી  તેને  પુર્ણ  ઇંડું  આપવું  નહીંકારણ  કે  એક  વર્ષની  થયા  પછી  તેને  થોડા  પ્રમાણમાં  ચીઝ  આપવું.

આહારનું  સમયપત્રક  :

=============

સામાન્યરીતે  દસમાં  બારમાં  મહિના  સુધીમાં  બાળકના  જમવાનું  સમયપત્રક  બની  જાય  છેબાળકને  બીજા  કુટુંબના  સભ્યો  કરતાં  વારંવાર  ખાવાની  જરૂરીયાત  હોય  છે  જેમાં  બે  ટાંણાના  જમવા  ઉપરાંન્ત  સવારેબપોરેસાંજે  હળાવા  ખોરાકની  જરૂ  હોય  છે.

કપથી  પાણી  પીવું

બાળક  સામાન્યરીતે  ૧૦  મહિનાનું  થાય  પછી  મોટા  માણસે  તેના  મોંઢા  પાસે  પાણીનો  કપ  ધરવાથી  તે  તેના  દ્વારા  પાણી  પી  શકે  છેતો  તેને  બાટલીની  અવેજી  તેને  કપ  દ્વારા  પાણીદૂધઅને  રસ  પીવડાવવુંશરૂઆતમાં  તેનું  પ્રમાણ  ઓછું  રાખવુંઅને  ધીરે-ધીરે  તેમાં  વધારો  કરવો  આવા  વખતે  બાળકને  સ્તનપાન  અથવા  બાટલીના  દૂધની  આદત  છૂટે  છેકેટલાક  બાળકોને  હજું  કેટલાક  મહિના  બાટલીની  જરૂ  પડતી  હોય  છે.

ધાવણ  છોડાતાં  ખોરાક  આપવું  :

=================

સામાન્ય  રીતે  બાળક    વર્ષ  પછી  માતાનું  દૂધ  છોડતાં  હોય  છે  આદત  એક  વર્ષ  પછી  પણ  ચાલુ  હોય  તો  કપ  વડે  દૂધ  અથવા  પાણી  પીવડાવીને  તેની    આદત  છોડાવી  શકાય  છેજે  બાળકો  ધનપદાર્થ  કરતાં  વધારો  દૂધ  લે  છેતેને  પૌષ્ટિકતાની  જરૂરીયાત  પુરાતું  નથી  તે  માટે  પહેલા  વર્ષથી  બાળકને  વિવિધ  પ્રકારના  અન્નપદાર્થ  આપવું  જોઇએદિવસમાં  ફકત    કપ  દૂધ  તેને  આપવું.

કાચું  દૂધ  અને  કાયું  ઇંડુ    નાના  બાળક  માટે  યોગ્ય  નથીઆવા  અન્નથી  સંસર્ગ  જઈ  શકે  છેતેના  માટે  હાનિકારક  હોય  શકે  છેબાળકને  શક્ય  ત્યાં  સુધી  ચૉકલેટઆઇસ્ક્રિમ  જેવા  ઠંડા  પદાર્થકાર્બનયુકત  પ્રવાહી  અથવા  ચહા-કૉફી  આપવું  નહીંતેમાંથી  કેલરી  મળતાં  હોય  તો  પણ  પોષણનું  તત્વ  ખુબ  ઓછો  હોય  છે.

જીવવા  માટે  ઉપયુક્ત  આહાર  :

===================

ભવિષ્યના  આયુષ્યની  દૃષ્ટિએ  સારી  વૃદ્ધિ  અને  વિકાસ  કરવો  હોય  તો  નાનપણમાં    યોગ્ય  અને  પૌષ્ટિક  આહાર  આપવામાં  આવવો  જોઇએયોગ્ય  વિકાસ  અને  વૃદ્ધિ    કેલરીપ્રોટીનવિટામિનના  યોગ્ય  પુરવઠા  પર  અવલંબિત  હોય  છેજમતી  વખતે  મન  હમેંશા  પ્રસન્ન  રાખવોમાતા-પિતાજ    માટે  બાળકને  મદદ  કરી  શકે  છેખાવાની  સારી  આદત  પાડતી  વખતે  ક્યો  પદાર્થ  પોષણયુકત  છે  તેની  વડિલોએ  બાળકને  પટાવી  આપવાથી  તેનો  આહાર  સારો  રાખવામાં  મદદ  મળે  છેવડિલોએ  પોતાના  બાળકને  આરોગ્યદાયી  તથા  પૌષ્ટિક  આહાર  યોગ્ય  સમયે  અને  યોગ્ય  પ્રમાણમાં  આપવું  જોઇએ.

સૌજન્ય
દિવ્ય ભાસ્કર

Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Pin on Pinterest0Share on Google+0

Comments

comments


7,708 views

facebook share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


− 5 = 2

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>